Cerrahi Maske

İki temel amaçla cerrahi maske kullanımı yaygın olarak yapılır.

Birincisi, hastane ortamında hastaların korunması için sağlık profesyonellerinin kullanımıdır. Ameliyathanede ya da yoğun bakımda bulunan hastanın bağışıklık sistemi düşüktür. Dışarıdan alınabilecek herhangi bir mikrop hastayı ölüme dahi sürükleyebilir. Bu sebepten hasta ile temas halinde kişilerden hastaya enfeksiyon bulaşmaması için hasta dışındaki kişiler tarafından enfeksiyonun yayılmasını engellemek amacıyla kullanılır. Bu sebepten cerrahi maske tıbbi cihaz statüsünde değerlendirilir ve Tıbbi Cihaz Yönetmeliği kapsamında değerlendirilir. Cerrahi maskeler, Tıbbi Cihaz Yönetmeliği kapsamında, Sağlık Bakanlığı’nın gerekli gördüğü şartları sağlayarak üretilir.

İkincisi ise, salgın dönemlerinde hastalığın yayılmasını engelleme ve kişileri salgından koruma amacıyla yapılan genel kullanımdır. Bu kullanımda amaç; kullanan kişinin nefes verirken kendisinde bulunabilecek virüs ve mikropların filtreli maske vasıtasıyla dış ortama geçmesinin engellenmesidir. Başka bir deyişle cerrahi maske kullanımındaki temel amaç bilinenin aksine bizi çevremizden korumak değil, çevremizi bizden korumaktır. Maskeyi kullanan kişinin virüs ve mikroptan korunması ise ikincil amaçtır. Kullanılan maskenin filtrasyon özellikleri ve kullanılan kumaşın niteliği ve kalınlığına göre kullanan kişinin korunması da üst seviyede olabilir.

Bilimsel olarak tıbbi yüz maskesi diye adlandırılır. Genel kullanımda yüz maskesi, tıbbi maske, cerrahi maske, medikal maske gibi isimlerle de anılmaktadır. Salgın dönemlerinde tüm toplumun kullanımı için tavsiye edilmekle beraber, diğer dönemlerde özellikle sağlık profesyonellerince kullanılan filtreleme sağlayan ürünlerdir. Filtreli yapısıyla hastalığın yayılmasının önüne geçmek ve kullanan kişiyi hastalıktan korumak amacıyla üretilir. Bakteri, virüs, mantar gibi bulaşıcılığı yüksek mikroorganizmaların filtre edilmesiyle beraber polen, toz tanecikleri ve zararlı partiküllerin filtrelenmesi amacıyla da kullanılabilir.

Genellikle dokusuz/dokumasız diye tabir edilen nonwoven maske kumaşlarından üretilirler. Gözeneksiz yapısıyla partikül ve bakteri filtrasyonu sağlarlar. Test standardında çeşitli mikroorganizmaları simüle eden parçacıklarla testler gerçekleşmekte olup, bu testleri başarıyla geçen ürünler filtreleme seviyesine göre sınıflandırılarak kullanıma sunulur.

Ürünleri steril ve non-steril olarak iki şekilde değerlendirmek mümkündür. Steril maskeler çoğunlukla bağışıklık sistemi düşük olan hastalarla temas halinde hastaları koruma amacıyla kullanılır. Steril maske tanımı, ürünün steril edildiği ve mikrop barındırmadığı ürünler için kullanılır. Steril maskelerde ürünün akredite kuruluşlarca test edilmesi zorunludur.

Non-steril maske ise günlük kullanıma uygundur. Yine ürün hijyen koşulları sağlanarak üretilir, kimi ürünlerde sterilizasyon bile yapılabilir. Ama kullanım amacı olarak ameliyathaneleri değil günlük kullanımı hedefler. Non-steril maskelerde ürünün akredite kuruluşlarca test edilmesi zorunlu değildir, fakat bir çok firma test raporuyla ürünün güvenirliğini kanıtlamak ister.

Normal kullanımda uzmanların tavsiyesi uyarınca, 3-4 saat maske kullanım süresi öngörülmektedir. Sonrasında yenisiyle değiştirilmesi tavsiye edilmektedir. Bununla beraber ürünün kullanma talimatlarında belirtilen durumun aksine kullanım ve/veya hasar durumu varsa, ürünü kullanmamak gerekmektedir. Ürün ıslandığında, nemlendiğinde, yırtıldığında ve yapısı bozulduğunda filtreleme etkisi azalır ya da tamamen yok olur. Bu sebepten böyle bir durumla karşılaşıldığında yenisiyle değiştirilmelidir. Cerrahi maskeler 3-5 yıl arasında üründen ürüne değişen raf ömürlerine sahiptir. Ürünler raf ömrüne uygun bir şekilde kullanılmalıdır.